Πρόσκληση βράβευσης

Θεατρική παράσταση

Ω, γλυκύ μου έαρ

Τζιοβάνι Μπελλίνι, Πιετά

"Η ζωή εν τάφω, κατετέθης Χριστέ, και αγγέλων στρατιαί εξεπλήττοντο, 

συγκατάβασιν δοξάζουσαι την σην." 

Με τα παραπάνω αρχίζει η ποιητική σύνθεση των 185 εγκωμίων που διαρθρώνονται σε τρεις στάσεις. Είναι ο  επιτάφιος θρήνος, που ψέλνεται με ιδιαίτερη κατάνυξη στις ορθόδοξες εκκλησίες το βράδυ της Μεγάλης Παρασκευής και είναι ίσως το πιο συγκινητικό υμνολογικό του ετήσιου εκκλησιαστικού μας κύκλου. Η τρίτη στάσις είναι αναμφισβήτητα η πιο συγκινητική, γιατί είναι συνδεμένη με το μοιρολόι της Παναγίας: 

Ύπτιον ορώσα, η Πάναγνός σε, Λόγε, μητροπρεπώς εθρήνει.

"Ω γλυκύ μου Έαρ, γλυκύτατόν μου Τέκνον, 

πού έδυ σου το κάλλος;

Θρήνον συνεκίνει, η πάναγνός σου Μήτηρ,

σοι Λόγε νεκρωθέντος.

Υιέ Θεού παντάναξ,

Θεέ μου πλαστουργέ μου,

πώς πάθος κατεδέξω;"

Το κατανυκτικό κείμενο του ύμνου αποδίδει τον πόνο της Παναγίας για τον επίγειο θάνατο του μοναδικού υιού της.  

Δεν υπάρχει ωραιότερη μελωδία ... ωραιότερη ψαλμωδία από αυτήν της περιφοράς του Επιταφίου. Όλοι, μα όλοι ψέλνουν την μία και μοναδική ζεστή μελωδία που κάνει και την πιο παγωμένη καρδιά να λιώνει.

Οι πόνοι της Παναγιάς

Πού να σε κρύψω, γιόκα μου, να μη σε φτάνουν οι κακοί;
Σε ποιο νησί του Ωκεανού, σε ποια κορφήν ερημική;
Δε θα σε μάθω να μιλάς και τ' άδικο φωνάξεις.
Ξέρω πως θάχεις την καρδιά τόσο καλή, τοσο γλυκή,
που με τα βρόχια της οργής ταχιά θενά σπαράξεις.

Συ θάχεις μάτια γαλανά,θάχεις κορμάκι τρυφερό,
θα σε φυλάω από ματιά κακή κι από κακόν καιρό,
από το πρώτο ξάφνισμα της ξυπνημένης νιότης.
Δεν είσαι συ για μάχητες, δεν είσαι συ για το σταυρό.
Εσύ νοικοκερόπουλο -όχι σκλάβος ή προδότης.

Tη νύχτα θα συκώνομαι κι αγάλια θα νυχοπατώ,
να σκύβω την ανάσα σου ν' ακώ, πουλάκι μου ζεστό
να σου τοιμάζω στη φωτιά γάλα και χαμομήλι,
κ' ύστερα απ' το παράθυρο με καρδιοχτύπι να κοιτώ
που θα πηγαίνεις στο σκολιό με πλάκα και κοντύλι

Kι αν κάποτε τα φρένα σου μ' αλήθεια, φως της αστραπής,
χτυπήσει ο Κύρης τ' ουρανού, παιδάκι μου να μη την πεις!
Θεριά οι ανθρώποι, δε μπορούν το φως να το σηκώσουν!
Δεν είν' αλήθεια πιο χρυσή σαν την αλήθεια της σιωπής.
Χίλιες φορές να γεννηθείς, τόσες θα σε σταυρώσουν!

ΚΩΣΤΑΣ ΒΑΡΝΑΛΗΣ

                                                                     (1884-1974)

Το μεγαλύτερο περιστέρι της Ειρήνης

Το μεγαλύτερο περιστέρι της Ειρήνης με παραδοσιακά λευκά καραβάκια θα δημιουργήσουν χιλιάδες μαθητές και μαθήτριες από ολόκληρη τη χώρα, την Παρασκευή 11 Απριλίου από τις 9 το πρωί στο Παναθηναϊκό στάδιο, στο πλαίσιο του 4ου Πανελλήνιου Προγράμματος «Ημέρα Ολυμπιακής Παιδείας» που διοργανώνει η Εθνική Ολυμπιακή Ακαδημία της Ελλάδας (ΕΘΝ.Ο.Α.) σε συνεργασία με το Υπουργείο Παιδείας και Θρησκευμάτων, υπό την αιγίδα της Ελληνικής Ολυμπιακής Επιτροπής.

Μέσω αυτής της πρωτοβουλίας θα ταξιδέψουν από τη νεολαία της πατρίδας μας προς ολόκληρο τον κόσμο τα μηνύματα των Ολυμπιακών Αξιών, όπως η ειρήνη, η φιλία, η αριστεία, το ευ αγωνίζεσθαι, η συναδέλφωση των λαών. Ταυτόχρονα θα καταρριφθεί το παγκόσμιο ρεκόρ Γκίνες για τη δημιουργία του μεγαλύτερου χάρτινου λευκού περιστεριού ειρήνης στον κόσμο, παρουσία, όπως προβλέπεται για την αυθεντικότητα, μελών ειδικής επιτροπής.

Το σχολείο μας, υποστηρίζοντας αυτές τις Αξίες, είναι ένα από αυτά που θα πάρουν μέρος σ΄αυτήν την εκδήλωση.

Η πικρή αλήθεια μιας γλυκιάς γεύσης

Η σοκολάτα παράγεται από τους κόκκους κακάο, που καλλιεργείται κυρίως στα τροπικά κλίματα της Δυτικής Αφρικής και της Λατινικής Αμερικής.

Στη Δυτική Αφρική , το κακάο είναι ένα γεωργικό προϊόν που καλλιεργείται σχεδόν κατά κανόνα για εξαγωγή. Καθώς η βιομηχανία σοκολάτας έχει αυξηθεί τα τελευταία χρόνια, έχει αυξηθεί και η ζήτηση για φθηνό κακάο. Σήμερα, οι παραγωγοί κακάο βγάζουν μόλις και μετά βίας τα προς το ζην πουλώντας τους καρπούς και συχνά καταφεύγοντας στη χρήση της παιδικής εργασίας, προκειμένου να διατηρούν τις τιμές τους ανταγωνιστικές.

Τα παιδιά της Δυτικής Αφρικής ζουν σε καθεστώς μεγάλης φτώχειας και τα περισσότερα αρχίσουν να εργάζονται σε νεαρή ηλικία για να βοηθήσουν την οικογένειά τους. Μερικά παιδιά καταλήγουν στις φυτείες κακάο, επειδή χρειάζονται δουλειά και τους λένε ότι η αμοιβή είναι καλή. Άλλα παιδιά «πωλούνται» από τους συγγενείς τους στους διακινητές ή στους ιδιοκτήτες γεωργικών εκτάσεων και έχει, επίσης, τεκμηριωθεί ότι οι διακινητές, συχνά, απαγάγουν τα νεαρά αγόρια από μικρά χωριά στις γειτονικές αφρικανικές χώρες, όπως η Μπουρκίνα Φάσο και το Μάλι.

Από τη στιγμή που έρχονται στις φυτείες κακάο , τα παιδιά δεν μπορούν να δουν τις οικογένειές τους για χρόνια και σε ορισμένες περιπτώσεις, ποτέ ξανά. Όταν ένα παιδί παραδίδεται στο αγρόκτημα από ένα μέλος της οικογένειας έναντι πληρωμής, εκτίθεται σε ένα επικίνδυνο περιβάλλον εργασίας και στερείται ακόμη και της βασικής εκπαίδευσης .

Τα περισσότερα από τα παιδιά είναι μεταξύ των ηλικιών 12-16, ενώ πολλά παιδιά βρίσκονται από την ηλικία των επτά στις καλλιέργειες.

Η εργάσιμη ημέρα ενός παιδιού αρχίζει με την ανατολή και τελειώνει το βράδυ . Τα παιδιά ανεβαίνουν στα κακαόδεντρα και κόβουν τους καρπούς χρησιμοποιώντας ένα μαχαίρι. Αυτά τα μεγάλα, βαριά και επικίνδυνα μαχαίρια είναι τα συνηθισμένα εργαλεία για τα παιδιά, στις φυτείες κακάο. Μόλις οι καρποί κοπούν από τα δέντρα, τα παιδιά τούς βάζουν σε μεγάλους σάκους και τους μεταφέρουν μέσα στο δάσος. «Ορισμένες από τις σακούλες ήταν πιο ψηλές από μένα. Χρειάστηκαν δύο άνθρωποι για να τη στηρίξουν πάνω μου κι αν δεν κάνουμε γρήγορα μας χτυπούν» αναφέρει ο Αλι Ντιαμπάτε, πρώην σκλάβος σε φυτείες κακάο.

Κρατώντας τη φλούδα με το ένα χέρι το παιδί την κόβει και την τραβάει με το μαχαίρι, για να βγάλει τον σπόρο του κακάο, ωστόσο αυτό ενέχει το ρίσκο να χάσουν ακόμη και τα δάχτυλά τους, ενώ πολλά παιδιά είναι σημαδεμένα από αυτή τη διαδικασία.

Εκτός από τους κινδύνους που ενέχει η χρήση ενός τόσο μεγάλου μαχαιριού, τα παιδιά είναι επίσης, συχνά, εκτεθειμένα σε γεωργικά χημικά προϊόντα στις φυτείες κακάο της Δυτικής Αφρικής. Τροπικές περιοχές όπως η Ακτή του Ελεφαντοστού, βρίσκονται αντιμέτωπες με τεράστιους πληθυσμούς εντόμων τα οποία ψεκάζουν με γεωργικές χημικές ουσίες. Ωστόσο, χωρίς προστατευτικό εξοπλισμό , τα παιδιά από την ηλικία των 12 είναι απολύτως εκτεθειμένα.

Οι ιδιοκτήτες αγροκτημάτων παρέχουν συχνά στα παιδιά τα πιο φθηνά τρόφιμα που διατίθενται, όπως πάστα από καλαμπόκι και μπανάνες. Σε ορισμένες περιπτώσεις, τα παιδιά κοιμούνται σε ξύλινες σανίδες και δεν έχουν πρόσβαση σε καθαρό νερό ή είδη υγιεινής.

Τα περισσότερα από τα παιδιά δεν μπορούν να πάνε στο σχολείο, ενώ εργάζονται, γεγονός που αποτελεί παραβίαση του νόμου του Διεθνούς Οργανισμού Εργασίας (ΔΟΕ) περί παιδικής εργασίας. Παράλληλα, η στέρηση της εκπαίδευσης σε αυτά τα παιδιά έχει πολλές βραχυπρόθεσμες και μακροπρόθεσμες επιπτώσεις στη ζωή τους, αφού τα παιδιά των φυτειών έχουν αμυδρές ελπίδες να σπάσουν το κύκλο της φτώχειας.

Μέχρι σήμερα, σχετικά μικρή πρόοδος έχει σημειωθεί, όσον αφορά τη μείωση και την εξάλειψη της παιδικής εργασίας και της δουλείας στη βιομηχανία κακάο της Δυτικής Αφρικής.

Τι σημαίνει αγάπη;

Ο συγγραφέας Λέο Μπουσκάλια διηγόταν μια φορά πως είχε πάρει μέρος ως κριτής σ΄έναν διαγωνισμό. Σκοπός του διαγωνισμού ήταν να βρεθεί το παιδί που νοιαζόταν πιο πολύ για τους γύρω του. Νικητής αναδείχθηκε ένα 4χρονο αγόρι, γείτονας του οποίου ήταν ένα ηλικιωμένος που πρόσφατα είχε χάσει τη γυναίκα του. Όταν είδε τον άνδρα να κλαίει, το αγόρι τον πλησίασε, ανέβηκε στα γόνατά του κι έκατσε εκεί. H μητέρα του το ρώτησε τι είπε στον ηλικιωμένο. Κι εκείνο απάντησε: «Τίποτα, απλά τον βοήθησα να κλάψει»…
H αγάπη μπορεί να εκφραστεί με πολλούς τρόπους. Και αυτούς τους τρόπους διερεύνησε μια ομάδα ψυχολόγων που απηύθυναν σε παιδιά ηλικίας 4 έως 8 ετών το ερώτημα: «Τι σημαίνει αγάπη;».
«Όταν η γιαγιά μου έπαθε αρθρίτιδα», διηγήθηκε ένα 8χρονο κοριτσάκι, «δεν μπορούσε πια να σκύψει και να βάψει τα νύχια της. Έτσι ο παππούς μου τις τα βάφει ακόμα και όταν τα δικά του χέρια υποφέρουν από αρθρίτιδα. Αυτό είναι αγάπη». «Στη διάρκεια του ρεσιτάλ πιάνου, ήμουν στη σκηνή και φοβόμουν. Κοίταξα τους ανθρώπους που με παρακολουθούσαν και είδα τον μπαμπά μου να με χαιρετάει και να χαμογελάει.
Δεν φοβόμουν πια», διηγείται μια συνομήλική της.

«Αγάπη είναι όταν το σκυλάκι που μου κάνει χαρούλες, παρ΄ ότι το έχω αφήσει μόνο του όλη μέρα» λέει η 5χρονη Άννα. «H αγάπη είναι αυτό που βρίσκεται μαζί σου στο δωμάτιο τα Χριστούγεννα εάν σταματήσεις ν” ανοίγεις δώρα και ακούσεις…», προσθέτει ένας συμμαθητής της. Και ένας τρίτος: «Αγάπη είναι όταν η μαμά δίνει στον μπαμπά το καλύτερο κομμάτι κοτόπουλου».
«Όταν κάποιος σε αγαπάει», παρατηρεί με εκπληκτική ευστοχία ένα 7χρονο αγόρι, «ο τρόπος που λέει το όνομά σου είναι διαφορετικός. Εκείνη τη στιγμή ξέρεις ότι το όνομά σου είναι ασφαλές στο στόμα του…».

Ο άγιος του Έρωτα

Η ταύτιση του εορτασμού της μνήμης του Αγίου Βαλεντίνου με την Ημέρα των Ερωτευμένων ξεκίνησε από την Αγγλία του ύστερου Μεσαίωνα, έχοντας παγανιστικές και χριστιανικές αναφορές.

Στα χρόνια της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, από τις 13 έως τις 15 Φεβρουαρίου γιόρταζαν τα Λουπερκάλια προς τιμή του θεού Φαύνου (του Πάνα των Ελλήνων). Οι Ρωμαίοι θυσίαζαν κατσίκια και σκυλιά, ενώ νεαρά αγόρια χτυπούσαν με λωρίδες από δέρμα κατσίκας τις νεαρές κοπέλες για να τους μεταδώσουν τη γονιμότητα.

Η γιορτή καταργήθηκε από την Εκκλησία τον 5ο αιώνα μ.Χ., ως ειδωλολατρική.

Στη θέση της στις 14 Φεβρουαρίου μπήκε ο εορτασμός της μνήμης του Αγίου Βαλεντίνου, μάρτυρα της χριστιανικής πίστης από τη Ρώμη, με απόφαση του Πάπα Γελάσιου.

Μία ανάλογη γιορτή υπήρχε και στην Αρχαία Αθήνα τον μήνα Γαμηλιώνα (αντιστοιχούσε στο δεύτερο δεκαπενθήμερο του Ιανουαρίου και το πρώτο του Φεβρουαρίου), τα Θεογάμια, προς τιμή του Δία και της Ήρας.

Ο Αγιος Βαλεντίνος...

Ο Βαλεντίνος, σύμφωνα με τον θρύλο, υπήρξε ιερωμένος του 3ου αιώνα, ο οποίος σε πείσμα των αυτοκρατορικών διαταγών δεχόταν να παντρέψει νεαρούς στην ηλικία ερωτευμένους, γλιτώνοντας με αυτό τον τρόπο τους άρρενες από τη στρατιωτική θητεία. Με άλλα λόγια, επρόκειτο για πραγματικό προστάτη των ερωτευμένων και των αντιρρησιών συνείδησης, θα λέγαμε σήμερα! Ένας άλλος θρύλος λέει ότι όσο καιρό ο Βαλεντίνος ήταν μέσα στη φυλακή, αρνούμενος να αποκηρύξει την πίστη του, ερωτεύτηκε την τυφλή κόρη του δεσμοφύλακά του, στην οποία μάλιστα έστειλε κι ένα γράμμα με την υπογραφή: Με αγάπη από τον Βαλεντίνο σου.

Το νόημα που έχει σήμερα η γιορτή του Αγίου Βαλεντίνου την απέκτησε στα χρόνια του ύστερου Μεσαίωνα, γύρω στον 14ο αιώνα

Την πρώτη γραπτή αναφορά την έχουμε το 1382 στο ποίημα Το Κοινοβούλιο των Πτηνών (Parlement of Foules) του πατέρα της αγγλικής λογοτεχνίας Τζέφρι Τσόσερ. Το ποίημα των 699 στίχων είναι ένα ενύπνιο εμπνευσμένο από την παράδοση, κατά την οποία κάθε χρόνο την ημέρα του Αγίου Βαλεντίνου τα πουλιά συγκεντρώνονται μπροστά στη θεά της φύσης για να διαλέξουν ερωτικούς συντρόφους.

Το 1840 ήταν κοινός τόπος η ανταλλαγή, μεταξύ των ερωτευμένων, μικρών χειρόγραφων σημειωμάτων με ευχές (valentines). Το ίδιο χρονικό διάστημα η γιορτή διαδόθηκε και στην Αμερική, όπου η ανταλλαγή ευχετήριων καρτών βοηθήθηκε από τη βιομηχανοποίηση και τα φθηνά ταχυδρομικά τέλη. Με την πάροδο του χρόνου το επιχειρηματικό δαιμόνιο και η πολιτιστική επιβολή των αγγλοσαξόνων έδωσαν στη γιορτή τον οικουμενικό χαρακτήρα που γνωρίζουμε σήμερα.

Τα τελευταία χρόνια η εμπορευματοποίηση της γιορτής έχει φθάσει στο κατακόρυφο. Ο τζίρος του Αγίου Βαλεντίνου μόνο στις Ηνωμένες Πολιτείες ξεπέρασε το 2010 τα 15 δισεκατομμύρια δολάρια, το ισόποσο του ΑΕΠ της Μποτσουάνα.

Ο Άγιος Βαλεντίνος, βέβαια,δεν μνημονεύεται πουθενά στο ορθόδοξο εορτολόγιο και, όπως ήταν φυσικό, η ορθόδοξη Εκκλησία ποτέ δεν τον παραδέχτηκε. "Ο άγιος αυτός είναι για μας ανύπαρκτος. Είναι μια μυθοπλασία δυτικής προέλευσης", δηλώνουν άνθρωποι της Εκκλησίας. Με τη σειρά της και η Καθολική Εκκλησία στην αναθεώρηση του γενικού εορτολογίου της το 1969 υποβίβασε την ημέρα του Αγίου Βαλεντίνου σε τοπική εορτή, επειδή δεν γνώριζε σχεδόν τίποτα για τον βίο του, παρά μόνο ότι ετάφη στη Βία Φλαμίνια της Ρώμης στις 14 Φεβρουαρίου.

Ημερίδα-Ανοιχτή Συζήτηση

Ευχές

Χριστουγεννιάτικα έθιμα

Από τους μαθητές του Β2 και του Β3 ένα αφιέρωμα σε έθιμα της Ελλάδας για τα Χριστούγεννα και την Πρωτοχρονιά.

  Χριστούγεννα στη Μακεδονία 

      Στα Γρεβενά, λίγες μέρες αφού έμπαινε ο Δεκέμβρης, τα αγόρια του χωριού ανέβαιναν σε υψώματα και όλα μαζί φώναζαν δυνατά πολλές φορές «κόλιαντα», για να ακουστούν σε όλο το χωριό. Αυτό συνεχιζόταν κάθε μέρα, μέχρι την 23η Δεκεμβρίου. Ήταν μια προειδοποίηση πως πλησιάζουν τα Χριστούγεννα. Μετά τα μεσάνυχτα της παραμονής των Χριστουγέννων, τα παιδιά κατά ομάδες, (και ήταν πολλά τότε), αφού χτυπούσαν πρώτα την καμπάνα της εκκλησίας, ξεκινούσαν για να πουν τα «κόλιαντα» στα σπίτια του χωριού. Στον ώμο τους είχαν κρεμασμένο τον «τρουβά» για να βάλουν μέσα τις «κλούρες» (μικρά στρογγυλά ψωμάκια), τα κάστανα, τα καρύδια και τα αμύγδαλα που θα τους πρόσφεραν οι νοικοκυρές.

  Χριστούγεννα στον Ν.Φθιώτιδας 

Στα χωριά της δυτικής Φθιώτιδας τα ξημερώματα των Χριστουγέννων συνηθίζουν να "αρραβωνιάζουν τη φωτιά". Οι νοικοκυρές τοποθετούν στο τζάκι ένα πολύ μεγάλο ξύλο και εκείνη την ώρα σύμφωνα με την παράδοση ό,τι ζητήσεις μπορεί να γίνει. Βεβαίως αυτό που θα ζητήσεις πρέπει να αφορά στα παιδιά και όχι στους παντρεμένους. Όμως μετά τους "αρραβώνες" έχουμε το "πάντρεμα της φωτιάς" που γίνεται τα ξημερώματα της πρωτοχρονιάς. Στο τζάκι την παραμονή της πρωτοχρονιάς μπαίνουν δύο μεγάλα ξύλα. Ο νοικοκύρης φροντίζει να είναι ακριβώς ίδια και να καίγονται το ίδιο. Σύμφωνα με την παράδοση τα δύο ξύλα συμβολίζουν την αλλαγή της ημέρας αλλά και την αλλαγή του χρόνου. Η παράδοση επιμένει ότι όποια ευχή και αν κάνει κάποιος εκείνη τη μέρα ακόμη και κατάρα, αυτή θα πιάσει τόπο. Σε άλλες περιοχές της Φθιώτιδας αυτό έχει αντικατασταθεί με το "σπούρνι". Ένα μικρό παιδί κάθεται σταυροπόδι μπροστά στο αναμμένο τζάκι, ρίχνει αλάτι πάνω στη φωτιά και κάνει διάφορες ευχές για την οικογένεια, για την υγεία, για τα σπαρτά που σύμφωνα με την παράδοση "πιάνουν τόπο". Αποζημίωση του μικρού παιδιού είναι το πρώτο και καλύτερο κομμάτι "μπακλαβά" που φτιάχνουν οι νοικοκυρές.

 

  •Είτε με καρύδια που είναι επικρατέστερο είτε με αμύγδαλα κάθε σπίτι στην Ρούμελη έχει το μπακλαβά του. Υπάρχει μάλιστα ανταγωνισμός στις νοικοκυρές για το ύψος που θα έχει το γλυκό τους, το μέγεθος του ταψιού που θα χρησιμοποιήσουν ενώ τις προηγούμενες ημέρες το ξενύχτι είναι δεδομένο για να ανοίξουν τα χειροποίητα "φύλλα".

       •Μέσα σε όλα τα άλλα ξεχωρίζουν το "βασιλόψωμο" και οι "βασιλοκουλούρες" που τρώγονται ανήμερα του Αγίου Βασιλείου, αφού από τον Αϊ Βασίλη πήρε το όνομά του. Σε ορισμένες περιοχές εκτός από αλεύρι οι νοικοκυρές βάζουν μέσα ρεβύθι αλεσμένο, ή ακόμη και ντόπιο καλαμπόκι. Βάζουν μέσα βασιλικό και μυρωδικά και πάνω του δημιουργούν διάφορα σχήματα και παραστάσεις οι οποίες έχουν σχέση με την καθημερινότητα. Αφορούν είτε στην παραγωγή και τα χωράφια, είτε στην υγεία και τα ακίνητα είτε στην οικογένεια. Μετά το ψήσιμο του είναι έτοιμο να κοπεί, την ώρα του φαγητού, το μεσημέρι της Πρωτοχρονιάς.

  Χριστούγεννα στην Πελοπόννησο

  •Το «Ψωμί του Χριστού», όπως λέει και το όνομά του το έφτιαχναν οι νοικοκυρές την Παραμονή των Χριστουγέννων, με ευλάβεια και ειδική μαγιά. Επάνω χάραζαν οπωσδήποτε το σταυρό και γύρω – γύρω έφτιαχναν διάφορα σχέδια και στολίδια με ζυμάρι. Την ημέρα των Χριστουγέννων, ο νοικοκύρης του σπιτιού, αφού σταύρωνε τα Χριστόψωμο το έκοβε σε κομμάτια και το μοίραζε στα μέλη της οικογένειας. Δυο – τρεις μέρες πριν από την ημέρα των Χριστουγέννων ζύμωναν καρβέλια με ψωμί. Το ένα από αυτά που τρώγανε και ανήμερα τα Χριστούγεννα ήταν το ψωμί του Χριστού και το έπλαθαν σε σχήμα σταυρού. Τα άλλα Χριστόψωμα τα έκαναν με αμύγδαλα και καρύδια.

•Το πρωί της Πρωτοχρονιάς, η οικογένεια πηγαίνει στην εκκλησία και ο νοικοκύρης κρατάει στην τσέπη του ένα ρόδι, για να το λειτουργήσει. Γυρνώντας σπίτι, πρέπει να χτυπήσει το κουδούνι της εξώπορτας -δεν κάνει να ανοίξει ο ίδιος με το κλειδί του- και έτσι να είναι ο πρώτος που θα μπει στο σπίτι για να κάνει το καλό ποδαρικό, με το ρόδι στο χέρι. Μπαίνοντας μέσα, με το δεξί, σπάει το ρόδι πίσω από την εξώπορτα, το ρίχνει δηλαδή κάτω με δύναμη για να σπάσει και να πεταχτούν οι ρώγες του παντού και ταυτόχρονα λέει: “με υγεία, ευτυχία και χαρά το νέο έτος κι όσες ρώγες έχει το ρόδι, τόσες λίρες να έχει η τσέπη μας όλη τη χρονιά”. Τα παιδιά μαζεμένα γύρω-γύρω κοιτάζουν τις ρώγες, αν είναι τραγανές και κατακόκκινες. Όσο γερές κι όμορφες είναι οι ρώγες, τόσο χαρούμενες κι ευλογημένες θα είναι οι μέρες που φέρνει μαζί του ο νέος χρόνος.

 

Η «Διάνα» είναι πρωτοχρονιάτικο έθιμο της χώρας. Πρόκειται μάλλον για κατάλοιπο της Ενετοκρατίας. Ξημερώματα της Πρωτοχρονιάς, γύρω στις 4.π.μ., έβγαινε η μπάντα της Φιλαρμονικής και γύριζε μέσα στην πόλη παίζοντας το «εωθινό» και τα κάλαντα, μέχρι να ξημερώσει. Τα παλιότερα χρόνια τη «Διάνα» ακολούθαγαν σχεδόν όλοι οι Λευκαδίτες, με πρωταγωνιστές τους ντορατζήδες, που με τις εύθυμες φάρσες τους προκαλούσαν μεγάλο φαρομανητό.

Ο Παν. Ματαφιάς εικάζει ότι το όνομα της «Διάνας» προέρχεται απ’ την ιταλική λέξη Diana, που σημαίνει Αυγερινός και εγερτήριο, το χρονικό διάστημα μεταξύ 4 και 8 π.μ. μια και οι ώρες αυτές συμπίπτουν με τις ώρες που τελείται η πρωτοχρονιάτικη Διάνα. Να σημειωθεί εδώ ότι ενώ η Φιλαρμονική σήμερα βγαίνει αργότερα, διάφορες παρέες, αναβιώνουν τη «Διάνα», προκαλούν στο πέρασμα τους βιβλική καταστροφή, ακόμη και σε περίπτερα κ.ά. καταστήματα του Παζαριού. Νομίζω πάντως ότι ανάμεσα στις καλοστημένες φάρσες και τους βανδαλισμούς υπάρχει μεγάλη διαφορά.

  Χριστούγεννα στην Κρήτη

      •Τα παραδοσιακά κάλαντα την παραμονή των Χριστουγέννων φέρνουν στους δρόμους πόρτα – πόρτα τους πιτσιρικάδες, που πριν από χρόνια μπορεί να έπαιρναν από το χέρι του νοικοκύρη και της νοικοκυράς ένα κουραμπιέ ή ένα μελομακάρονο, σήμερα βγαίνουν στους δρόμους να τα πουν για να πάρουν το χαρτζιλίκι τους. Ομάδες παιδιών κρατώντας το παραδοσιακό τρίγωνο, την Κρητική λύρα, ή άλλα μουσικά όργανα χτυπούν τις πόρτες από νωρίς το πρωί μέχρι και αργα το βράδυ. Στις κουζίνες των σπιτιών τα σύγκλινα, το χοιρινό, τα εντόσθια στο τηγάνι, το ζυμωτό ψωμί, το βραστό Κρητικό πιλάφι, «κυριαρχούν» της γαλοπούλας. Στο τραπέζι τα πατροπαράδοτα μελομακάρονα και κουραμπιέδες που ακόμα και σήμερα πολλές νοικοκυρές εξακολουθούν να παρασκευάζουν στο σπίτι. Επίσης σε πολλά σπίτια συναντά κανείς τα αυγοκαλάμαρα.

Χριστούγεννα στη Σάμο

Στη Σάμο της μέρες των Χριστουγέννων φτιάχνουν τα γλυκά για να γλυκάνουν τον νεογέννητο Χριστό ενώ σφάζουν τα χοιρινά για να φτιάξουν την λεγόμενη "πηχτή", δηλαδή βρασμένο χοιρινό κρέας με λεμόνι που το αφήνουν να πήξει για να το φάνε ανήμερα τα Χριστούγεννα.

Το πρωί της παραμονής των Χριστουγέννων τα παιδιά λένε τα κάλαντα για να πάρουν χρήματα και γλυκίσματα. Την παραμονή της πρωτοχρονιάς φτιάχνουν τις βασιλόπιττες και ανήμερα βάζουν το ρόδι πίσω από την πόρτα για να το σπάσουν με το ποδαρικό ώστε να είναι γεμάτο ευτυχία το σπίτι όλο το χρόνο όπως είναι γεμάτο και το ρόδι.
Την παραμονή από νωρίς το πρωί τα παιδιά λένε τα κάλαντα ενώ ανήμερα το μεσημέρι πηγαίνουν την "ΠΡΟΒΕΝΤΑ" ένα πιάτο με βασιλόπιτα και γλυκά στους γονείς θέλοντας να τους δείξουν την αγάπη τους και την φροντίδα τους ενώ εκείνοι θα τους δώσουν την λεγόμενη  "ΜΠΟΥΠΙΣΤΡΙΝΑ" δηλαδή χρήματα και γλυκά.

Παιχνίδια στην Αρχαία Ελλάδα

 

 Ο ελληνισμός σε πολλές εκφάνσεις του έχει διατηρηθεί αναλλοίωτος ανά τους αιώνες. Πολλά στοιχεία της κουλτούρας μας και των συνηθειών μας έχουν «γεννηθεί» εδώ και χιλιάδες χρόνια και συνεχίζουν να μας χαρακτηρίζουν ως λαό.

Μία ακόμη ένδειξη αποτελούν τα παιχνίδια που έπαιζαν τόσο κατά την αρχαία ελληνική περίοδο όσο και κατά την βυζαντινή, αρκετά εκ των οποίων έχουν φτάσει ως τις μέρες μας.

Άθυρμα: Αφορούσε κάθε παιχνίδι ή φυλαχτό που προοριζόταν για παιδιά. Επρόκειτο για μικρά αντικείμενα τα οποία κρεμούσαν οι μητέρες στα παιδιά τους, προκειμένου να τα προστατεύουν από την κακή τύχη, κλπ. Κάτι σαν τα σημερινές γαλάζιες χάντρες, «ματάκια». Τα παιδιά χρησιμοποιούσαν αυτά τα αντικείμενα και ως παιχνίδι.

Αιώρα:  Η γνωστή σε όλους μας κούνια. Μόνο που η αιώρα σήμερα παραπέμπει συνειρμικά όχι στις παιδικές κούνιες αλλά στις υφασμάτινες κούνιες που προορίζονται κυρίως για ανάπαυση. Κατά τα αρχαία όμως χρόνια υπήρχαν δύο είδη αιώρας: η «σφενδόνη», κατασκευασμένη από σχοινί και το «πέταυρον», που είχε για κάθισμα μία ξύλινη σανίδα. Κατά την βυζαντινή περίοδο την αποκαλούσαν «αιώρα κρεμάστρα».

Βραχιόνιος:  Η σημερινή τραμπάλα. Διέθετε μία μεγάλη οριζόντια σανίδα στις δύο άκρες της οποίας ισορροπούσαν δύο άτομα σε όρθα στάση και λυγίζοντας τα γόνατα ταλαντεύονταν πάνω-κάτω.

Ακινητίνδα: Κάτι σαν το σημερινό κουτσό. Συγκεκριμένα, δύο παιδιά στέκονταν όρθια στο ένα πόδι και νικούσε αυτό που άντεχε περισσότερη ώρα.

Αγώνες αλεκτρυόνων:  Οι γνωστές κοκορομαχίες.

Άμαξις: Προάγγελος των σύγχρονων μικρών αυτοκινήτων, στα οποία ανεβαίνουν τα μικρά παιδιά. Μόνο που η άμαξις διέθετε δύο ρόδες.

Αποδιδρασκίνδα < αποδιδράσκω (=δραπετεύω): Το περίφημο κρυφτό.

Απόρραξις:  ένα είδος παιχνιδιού παραπλήσιο στο μπάσκετ. Πρόκειται για το γκελ που κάνει η μπάλα κάθε φορά που τη χτυπάει κάποιος στο έδαφος. Υπήρχε ακόμη και η ανακρουσία, κατά την οποία το χτύπημα λάμβανε χώρα σε τοίχο.

Αρτιασμός:  Γνωστό σήμερα ως μονά-ζυγά. Ένα παιδί έκρυβε στο χέρι του έναν αριθμό αντικειμένων, τον οποίον έπρεπε να μαντέψει ο συμπαίχτης του. Εάν μάντευε σωστά τότε έπαιρνε εκείνος τα αντικείμενα. Εάν πάλι μάντευε λάθος έπρεπε να δώσει στον άλλον ίσο αριθμό αντικειμένων.
Γιο-γιο: Το συγκεκριμένο παιχνίδι γνωρίζουμε πως παιζόταν κατά την αρχαιότητα, βάσει παραστάσεων σε αγγεία. Η αρχαία ελληνική ονομασία του προφανώς δεν είναι η προαναφερθείσα, αλλά δεν γνωρίζουμε ποια ήταν. Επρόκειτο πάντως για μικρά ξύλινα ή μεταλλικά αντικείμενα και παίζονταν με τον ίδιο ακριβώς τρόπο, όπως και σήμερα.
Γρίφοι: τα αινίγματα 

Δενδροβατείν: η συνήθεια του σκαρφαλώματος στα δέντρα.

Εποστρακισμός: Η συλλογή πλακουτσερών, λεπτών πετρών στην παραλία και η ακόλουθη εξφενδόνηση τους κατά μήκος της επιφάνειας της θάλασσας μέχρι ωσότου να βυθιστεί. Κατά την αρχαιότητα χρησιμοποιούσαν και θραύσματα αγγείων-οστράκων, εξ' ου και η ονομασία.

Κερητίζειν: Παιχνίδι παραπλήσιο στο σημερινό χόκεϊ. Παιζόταν με πολλά άτομα  

που κρατούσαν ένα ραβδί, ο καθένας, με κυρτή την άκρη του και προσπαθούσαν να δώσουν ώθηση σε μία μικρή μπάλα.

Κολλαβίζειν: Το περίφημο μπιζζζ. Ένα άτομο κάθεται με δεμένα τα μάτια και έχοντας πίσω του πολλά παιδιά. Τον χτυπάει ένα από αυτά και εκείνος προσπαθεί να μαντέψει ποιος ήταν.

Κυβεία: Παιχνίδι στο οποίο χρησιμοποιούνταν κύβοι, όμοιοι με ζάρια. Αποτελούνταν δηλαδή από έξι πλευρές. Η χειρότερη ζαριά θεωρούνταν ο άσσος και η καλύτερη το έξι. Παίζονταν είτε βοηθητικά σε κάποιο επιταπέζιο, είτε μόνα τους ως ξεχωριστό παιχνίδι.

Μεταμφιέσεις: Τα παιδιά μεταμφιέζονταν χρησιμοποιώντας διάφορα αντικείμενα και έπαιζαν μεταξύ τους.

Μοσκίνδα: Η σημερινή μακριά γαϊδούρα. Ένας παίχτης. Δηλαδή, σκύβει και ένας άλλος τρέχει και πηδά πάνω του. Και η ίδια διαδικασία επαναλαμβάνεται ξανά και ξανά.

Ομοιώματα: Κάτι αντίστοιχο με τις σημερινές κούκλες. Ομοιώματα ανθρώπων ή ζώων, κατασκευασμένα από κερί, κοράλλι, μπρούντζο, ξύλο, πηλό, κλπ. Το ανάλογο κοριτσίστικο παιχνίδι ήταν η «πλαγγόνα» ή αλλιώς «νύμφη, κόρη, γλυνή, νευρόσπαστο (η αρθρωτή κούκλα), κλπ.

Οστρακίνδα: Ομαδικό παιχνίδι που παραπέμπει κατά κάποιον τρόπο στο κορώνα ή γράμματα. Μόνο που τότε υπήρχαν δύο ομάδες, τις οποίες χώριζε μία γραμμή στο έδαφος. Ένας παίχτης πετούσε στον αέρα ένα όστρακο (εξ' ου και η ονομασία) που ήταν απ' τη μία πλευρά αλειμμένο με πίσσα και φώναξε «νύξ ή ημέρα;» Τότε η κάθε ομάδα έκανε την μαντεψιά της και η νικήτρια κυνηγάει την αντίπαλη. Σε κάποιες περιοχές ακόμα και σήμερα παίζεται ακριβώς το ίδιο παιχνίδι με τη μόνη διαφορά ότι αντί για όστρακο χρησιμοποιούν κέρμα ή πέτρα.

Πεσσεία: Αντιστοιχούν στα σημερινά δημοφιλή παιχνίδια «σκάκι, ντάμα και τάβλι». Παίζονταν με «πεσσούς» (ζάρια) και «ψήφους» (στρογγυλά πιόνια). 

Ποδόσφαιρο: Στο πασίγνωστο αυτό παιχνίδι, σύμφωνα με ανάγλυφες αναπαραστάσεις, σημειώνονταν και κόλπα ανάλογα των σημερινών ποδοσφαιριστών.

Στρόμβος: η σημερινή σβούρα. Άλλες ονομασίες είναι ρόμβος, στρόβιλος, βέμβιξ.

Συρίκτρα: η σφυρίχτρα

Σφαίρα: Κάτι ανάλογο με τις αυτοσχέδιες μπάλες που όλοι έχουμε φτιάξει. Τις παραγέμιζαν με πούπουλα, χώμα, αλεύρι, πανί, άχυρο, κλπ.

Σφαιρία: οι σημερινοί βόλοι.

Σχοινάκι: το δημοφιλέστατο παιχνίδι που παίζεται ακόμη και σήμερα.

Σχοινοφιλίνδα: Μία ομάδα καθισμένη σε κύκλο και ένα παιδί περπατά γύρω γύρω, πίσω από τα υπόλοιπα παιδιά και αφήνει ξαφνικά ένα σχοινί (σήμερα παίζεται με μαντήλι) πίσω από την πλάτη οποιουδήποτε ατόμου. Αν το παιδί το καταλάβαινε τότε κυνηγούσε το άλλο μέχρι αυτό να κάτσει στη θέση του. Εάν όχι τότε έπρεπε να κάνει τρέχοντας τον γύρο του κύκλου και να καθήσει πάλι στην θέση του.


Τηλία: Το περίφημο τάβλι, που όμως δεν γνωρίζουμε τον ακριβή τρόπο που παιζόταν στην αρχαιότητα.

Ψάμμου οικοδομαί: Οι διάφορες κατασκευές των παιδιών πάνω στην άμμο.

Χαλκή Μυία: η σημερινή τυφλόμυγα.

Α μπε, μπα μπλόν: «Ά μπε, μπα μπλόν, του κείθε μπλόν, μπλήν-μπλόν» < «Απεμπολών, του κείθεν εμβολών», φράση που έλεγε η επιτιθέμενη ομάδα στην αντίπαλη. Σημαίνει: «Σε απεμπολώ, σε αποθώ, σε σπρώχνω.

Μαθητικές κοινότητες...μας εκφράζουν;; Ποιος ο ρόλος τους;;

Τη Μαθητική Κοινότητα (Μ.Κ.) αποτελεί το σύνολο των μαθητών κάθε τάξης ή, όπου οι τάξεις διαιρούνται σε τμήματα, το σύνολο των μαθητών κάθε τμήματος. Οι Μαθητικές Κοινότητες είναι κύτταρα δημοκρατικής ζωής στο Σχολείο. Αποτελούν χώρο πρωτοβουλίας, αναζήτησης και δημιουργίας. - See more at: http://www.haef.gr/el/Schools/AthensCollege/HighSchoolAthens/Mathitiki%20Koinotita#sthash.ZiNIdFQ6.dpuf

Τη Μαθητική Κοινότητα (Μ.Κ.) αποτελεί το σύνολο των μαθητών κάθε τάξης ή, όπου οι τάξεις διαιρούνται σε τμήματα, το σύνολο των μαθητών κάθε τμήματος. Οι Μαθητικές Κοινότητες είναι κύτταρα δημοκρατικής ζωής στο Σχολείο. Αποτελούν χώρο πρωτοβουλίας, αναζήτησης και δημιουργίας. - See more at: http://www.haef.gr/el/Schools/AthensCollege/HighSchoolAthens/Mathitiki%20Koinotita#sthash.ZiNIdFQ6.dpuf

Τη Μαθητική Κοινότητα (Μ.Κ.) αποτελεί το σύνολο των μαθητών κάθε τάξης ή, όπου οι τάξεις διαιρούνται σε τμήματα, το σύνολο των μαθητών κάθε τμήματος. Οι Μαθητικές Κοινότητες είναι κύτταρα δημοκρατικής ζωής στο Σχολείο. Αποτελούν χώρο πρωτοβουλίας, αναζήτησης και δημιουργίας. - See more at: http://www.haef.gr/el/Schools/AthensCollege/HighSchoolAthens/Mathitiki%20Koinotita#sthash.ZiNIdFQ6.dpuf

Τη Μαθητική Κοινότητα (Μ.Κ.) αποτελεί το σύνολο των μαθητών κάθε τάξης ή, όπου οι τάξεις διαιρούνται σε τμήματα, το σύνολο των μαθητών κάθε τμήματος. Οι Μαθητικές Κοινότητες είναι κύτταρα δημοκρατικής ζωής στο Σχολείο. Αποτελούν χώρο πρωτοβουλίας, αναζήτησης και δημιουργίας. - See more at: http://www.haef.gr/el/Schools/AthensCollege/HighSchoolAthens/Mathitiki%20Koinotita#sthash.ZiNIdFQ6.dpuf

Μαθητική κοινότητα είναι το σύνολο των μαθητών κάθε τμήματος καθώς και το σύνολο των μαθητών όλων των τάξεων του σχολείου.

Οι μαθητικές κοινότητες είναι τα κύτταρα της δημοκρατικής ζωής του σχολείου.

Τα θεσμικά όργανά της είναι:

• Η Γενική Συνέλευση
• Το 15μελές Μαθητικό Συμβούλιο
• Τα 5μελή Συμβούλια των τμημάτων

 Πόσο όμως μας εκφράζουν όλοι αυτοί που εκλέγονται;

Ποιος είναι ο ρόλος των μαθητικών κοινοτήτων; 

Πάτησε στην εικόνα που βλέπεις και απάντησε στο ερωτηματολόγιο.

Μετά ας συζητήσουμε τ΄αποτελέσματά του.

Βάφουμε το σχολείο μας

Με μια κίνηση εθελοντισμού και αγάπης για το χώρο που καθημερινά φιλοξενεί τα παιδιά, οι γονείς πήραν τα πινέλα και τα γάντια τους και ήρθαν να βάψουν ένα μέρος του εξωτερικού χώρου του σχολείου μας, στην επάνω αυλή, όπου κάποιοι "εισβολείς", άνευ λόγου και αιτίας, κατέστρεψαν έργα μαθητών και βρώμισαν τους τοίχους. Επί τη ευκαιρία βάφτηκε και μία από τις αίθουσες που παλιά οι μαθητές χρησιμοποιούσαν ως αίθουσα ψυχαγωγίας και τώρα φιλοξενεί ένα από τα τμήματα του σχολείου μας. 

Το αποτέλεσμα είναι άψογο!!!

Καλή σχολική χρονιά!

Τελέστηκε σήμερα στο σχολείο μας ο Αγιασμός για το νέο 

σχολικό έτος 2013-14. 

Καλή και δημιουργική χρονιά σε όλους.

Κλικ... στην Ιστορία

Με το πρόγραμμα «Κλικ…στην ιστορία» θέλουμε να βγάλουμε στην επιφάνεια τις όψεις της ιστορίας που, χωρίς να το συνειδητοποιούμε, είναι κομμάτι του εαυτού μας και των εμπειριών μας. Οι μαθητές και οι μαθήτριες του Γυμνασίου μας κλήθηκαν ν' ανακαλύψουν την ιστορία, και τις ιστορίες από τις οποίες αποτελείται, και να μας τη δείξουν μέσα από τη δική τους οπτική γωνία.

Με ερωτήματα άλλοτε απλά κι άλλοτε πιο σύνθετα, οι μαθητές, εξοπλισμένοι με μια φωτογραφική μηχανή, ή κάμερα ή κασετόφωνο, γίνονται «ρεπόρτερ της ιστορίας». Έρχονται σε επαφή με την κοινωνία που περιβάλλει το σχολείο τους, εξερευνούν την πόλη, τη γειτονιά τους, συλλέγουν τεκμήρια και φτιάχνουν τις δικές τους οπτικοακουστικές απλές παρουσιάσεις.

Μέσα από τη συνεργασία μαθητών, εκπαιδευτικών και ερευνητών του ΙΜΕ (Ίδρυμα Μείζονος Ελληνισμού), το πρόγραμμα «Κλικ…στην ιστορία» δείχνει πως η ιστορία, στην οποία όλοι ανήκουμε, μπορεί να γίνει η ιστορία που ανήκει σε όλους μας.

Πατώντας πάνω στην παρακάτω εικόνα μπορείτε να μεταφερθείτε στην ιστοσελίδα που περιέχει την εργασία των μαθητών του σχολείου μας.

 

Σημείωση: Η εργασία παρουσιάζεται και στον ιστότοπο του σχολείου μας.

Για την καλύτερη πλοήγησή σας αποφύγετε τον Internet Explorer. Προτιμήστε τον Mozilla Firefox. Κάποια βίντεο, που περιέχονται σ' αυτές τις σελίδες, ίσως αργούν λίγο ν' ανοίξουν.

Καλό καλοκαίρι!

ΚΑΛΟ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ ΚΑΙ ΡΑΝΤΕΒΟΥ ΤΟΝ ΣΕΠΤΕΜΒΡΗ! 

Γιορτή αποφοίτησης

Πρόγραμμα και φωτογραφίες της εκδήλωσης στον ιστότοπο του σχολείου μας. Πατήστε εδώ.

Το καλά κρυμμένο μυστικό των Μινωιτών

γράφει ο Δημήτρης Παπαναγιώτου  

"Το καλά κρυμμένο μυστικό των Μινωιτών" 

 "Είχαν υπολογιστή οι αρχαίοι Κρήτες;"

  

 Πρόσφατα, ο ερευνητής δρ. Μηνάς Τσικριτσής αποκάλυψε πως οι Μινωίτες διέθεταν αξιοζήλευτα τεχνολογικά και επιστημονικά μέσα για την ναυτιλία τους που σχετιζόταν με την αστρονομία και τα μαθηματικά. Ο "Υπολογιστής του Παλαίκαστρου" είναι ηλιακό ρολόι, αστρολάβος και υπολογιστής γεωγραφικού πλάτους και εκλείψεων ταυτόχρονα. Ο ερευνητής έφερε στο φως δύο ξεχασμένα μινωικά πλακίδια από το Αρχαιολογικό Μουσείο Ηρακλείου, το δαχτυλίδι του Μίνωα και τη μήτρα της Σητείας αποκαλύπτοντας σήμερα τα κρυμμένα μυστικά τους από το μακρινό 1500π.Χ.

Η συσχέτιση των ευρημάτων με άλλα αρχαιολογικά, ιστορικά και αστρονομικά στοιχεία οδήγησε στην εξήγηση ότι αυτή η μήτρα χρησίμευε ως αναλογικός υπολογιστής χρόνου, γεωγραφικού πλάτους και σεληνιακών εκλείψεων. Οι Μινωίτες φαίνεται να είναι οι πρώτοι που ανακάλυψαν την έννοια του Σάρου, δηλαδή την επανάληψη των σεληνιακών εκλείψεων κάθε 18 χρόνια και 11 ημέρες-28 εκλείψεις, όπως την είχαν διατυπώσει οι Χαλδαίοι, και προηγήθηκαν 14 αιώνες παρέχοντας την τεχνογνωσία για τη δημιουργία του "Μηχανισμού των Αντικυθήρων". Στα δεξιά της μήτρας, στο κέντρο του ακτινωτού δίσκου αποτυπώνεται ένας σταυρός, παγκόσμιο σύμβολο του θεού Ήλιου, και γύρω του 18 στιγμές- χρόνια. Στο κάτω μέρος, αντίθετα, διακρίνεται η Σελήνη με τη μορφή μηνίσκου και 28 αριθμημένες στιγμές (το πλήθος των εκλείψεων ανά 18 χρόνια) στον εξωτερικό κύκλο. Το εγχάραγμα με τις κουκίδες αποτελεί θαύμα κομψής λύσης στην μέγιστη απλότητα κατασκευής. Η λειτουργία της μήτρας είναι μοναδική, ο εσωτερικός κύκλος χωρίζεται σε δύο ημικύκλια, που το καθένα έχει 29 και 30 χαράξεις. Αυτά τα ημικύκλια αναπαριστούν δύο σεληνιακούς μήνες, 29 και 30 ημερών, που αρχίζουν και τελειώνουν με πανσέληνο. Αν, κάθε ημέρα, μετακινούμε δεξιόστροφα μία βελόνα στον εσωτερικό κύκλο και κάθε 15 ημέρες μετακινούμε μια άλλη βελόνα αριστερόστροφα στην περιφέρεια με τα ακτινωτά τριγωνικά δόντια, παίρνουμε την πορεία της Σελήνης ως προς την πορεία του Ηλίου. Μάλιστα, οι κατασκευαστές της γνώριζαν πιθανότατα τον κύκλο κίνησης των σεληνιακών δεσμών, τα σημεία εκείνα όπου το επίπεδο της τροχιάς της Σελήνης τέμνει το επίπεδο της τροχιάς της Γης. Το εντυπωσιακότερο είναι πως με την ίδια λογική υπολογισμού βρέθηκε σωστά η ολική σεληνιακή έκλειψη στις 21.12.2010, οι εκλείψεις του 2011 και προβλέπονται οι εκλείψεις των ετών 2015, 2017 και 2018. 

Πέρα από τον υπολογισμό των εκλείψεων, η μήτρα χρησίμευε ως ηλιακό ρολόι και η ώρα υπολογιζόταν ως εξής με βάση τον δίσκο. Αν προσανατολίσουμε τον κεντρικό σταυρό σε κατεύθυνση Βορρά - Νότου και τοποθετήσουμε στο κεντρικό βαθούλωμα μια βελόνα κατακόρυφα, τότε η σκιά της βελόνας δείχνει το σημείο του ακτινωτού δίσκου που αντιστοιχεί στην ώρα της παρατήρησης. Υπολογίζεται η ώρα να αντιστοιχεί σε περίπου 58 λεπτά, δηλαδή, πολύ κοντά στην ώρα που χρησιμοποιείται σήμερα. Θεωρώντας ότι κάθε τριγωνικός δείκτης του ακτινωτού τμήματος αντιστοιχεί σε περίπου μισή ώρα, οι πέντε κουκκίδες του κάθε δείκτη τον χωρίζουν σε 5 μικρότερες μονάδες χρόνου, διάρκειας περίπου 6 σημερινών λεπτών. Επιπρόσθετα, στη μήτρα της Σητείας, πάνω από τον δίσκο, υπάρχουν τρία εργαλεία για τον προσδιορισμό του γεωγραφικού πλάτους. Αν ο χρήστης του δίσκου χρησιμοποιούσε ως όργανα τις δύο βελόνες και την ημικυκλική λαβίδα που υπάρχει στο αποτύπωμα της πίσω πλευράς της μήτρας, και σημείωνε ανά εβδομάδα την άκρη της σκιάς όταν μεσουρανεί ο Ήλιος, τότε μπορούσε με τη γωνία ω που σχηματίζουν οι βελόνες να καταγράφει το γεωγραφικό πλάτος του τόπου όπου βρίσκεται. Η μήτρα- πολυπυξίδα έχει επιβεβαιωθεί ότι κάνει σωστές μετρήσεις ώρας, εκλείψεων και γεωγραφικού πλάτους χωρίς να αποκλείεται η ανακάλυψη και άλλης χρήσης της μελλοντικά.

Το στοιχείο που εξέπληξε ακόμη και τον ίδιο τον ερευνητή είναι η εντυπωσιακή ομοιότητα και σύμπτωση της μήτρας με τον σχηματισμό του Stonehenge και δεν αποκλείεται ο κρητικομινωικός πολιτισμός να σχετίστηκε άμεσα με τους 'Υπερβόρειους" λαούς της Βρετανίας. Ίσως, η πολυπυξίδα των Μινωιτών να ήταν το μυστικό όπλο των καπετάνιων, Ελλήνων και Φοινίκων, από την Αργοναυτική εκστρατεία μέχρι και την εποχή του Αρχιμήδη. Και πιθανόν, ο Αρχιμήδης με τους Αλεξανδρινούς και τους Ροδίτες σοφούς βρίσκονται πίσω από την μετεξέλιξή της στον τέλειο μικρομηχανισμό των Αντικυθήρων.

Οι γνώσεις που διέθεταν οι Μινωίτες και η εξέλιξή τους στις επιστήμες που συνδέονται με την ναυτιλία ήταν τόσο υψηλές που τους οδήγησαν στη δημιουργία του πρώτου αναλογικού υπολογιστή της ανθρωπότητας (υπολογιστής του Παλαίκαστρου), τον 15 αιώνα π.Χ. Βέβαια, υπάρχουν πολλά ακόμη κρυμμένα μυστικά χιλιάδων χρόνων που περιμένουν να μας αποκαλυφθούν μέσα από τα καμένα απομεινάρι του λαμπρού Μινωικού πολιτισμού.